Ung Bướu: Ung Thư

Lối Sống và Nguy Cơ Ung Thư Dựa Trên Bằng Chứng?

Medifly Loi song va nguy co ung thu

1. Hút thuốc lá – Hãy bỏ ngay vì sức khỏe của bạn và người thân trong gia đình

Hàng loạt các nghiên cứu [1] đã liên tục khẳng định hút thuốc lá có mối liên quan chặt chẽ với bệnh ung thư ở các cơ quan khác nhau. Không chỉ gây ung thư phổi, mà còn ở cả các cơ quan khác như ung thư vòm miệng, thực quản, bàng quang, thận, tụy, dạ dày, cổ tử cung và bệnh bạch cầu cấp tính dòng tủy. Các thống kê cho thấy 30% các ca ung thư tử vong tại Mỹ là do thuốc lá. Việt Nam nằm trong nhóm có tỉ lệ người hút thuốc lá cao nhất thế giới, có tới 45.3% nam giới hút thuốc lá [2], gần 34.5 ngàn người hút thuốc lá thụ động (những người này không hút thuốc mà bị ảnh hưởng khói thuốc lá tại nhà hàng, khách sạn, nơi làm việc…), Bộ Y Tế Việt Nam (2017) thống kê chi phí y tế cho các bệnh liên quan đến thuốc lá là hơn 21 nghìn tỉ/năm, như vậy là nếu toàn dân bỏ thuốc lá thì mỗi năm mình sẽ có thêm một cái nhà hát giao hưởng to hơn cái 15 nghìn tỉ.

2. Uống bia rượu- Thay vì đi nhậu hãy đi đến phòng gym

Hiện nay có bằng chứng [3] mạnh mẽ rằng rượu làm tăng nguy cơ của một số bệnh ung thư, bao gồm ung thư miệng, họng, thanh quản, thực quản, gan, vú, dạ dày và đại trực tràng. Ngay cả một lượng nhỏ rượu tiêu thụ thường xuyên làm tăng nguy cơ mắc một số bệnh ung thư, chẳng hạn như vú [4]. Ethanol, rượu được tìm thấy trong đồ uống, là một chất gây ung thư được công nhận có thể dẫn đến tổn thương DNA. Rượu cũng có thể làm giảm hấp thu folate hoặc giúp các chất gây ung thư tiềm năng xâm nhập vào tế bào.

3. Viêm mãn tính – Hãy điều trị dứt điểm các dạng viêm, nếu có

Phản ứng viêm (sưng, nóng, đỏ, đau) vốn là một phản ứng có lợi của cơ thể để đương đầu với các tổn thương mô. Hệ thống miễn dịch được huy động để điều động các loại tế bào bạch cầu từ hệ bạch huyết vào vị trí bị thương tổn nhằm mục đích làm lành vết thương. Các phản ứng này có các cơ chế tự điều chỉnh và chấm dứt một khi các yếu tố xâm hại được loại bỏ và quá trình làm lành vết thương được hoàn tất. Tuy nhiên nếu vì một lý do nào đó, các phản ứng viêm bị mất khả năng tự kiểm soát thì chúng sẽ tiếp tục quá trình này dai dẳng, và trở thành viêm mãn tính. Chính hiện tượng viêm mãn này, với hệ quả là hàm lượng các yếu tố kích thích tế bào sinh trưởng (groth factors), gốc tự do oxi hóa (ROS) hay gốc tự do nito hóa (NOS) bị tăng cao sẽ làm thúc đẩy sự hình thành các đột biến gene gây khởi phát ung thư [5]. Ngoài ra trong quá trình viêm mãn, nhiều tế bào miễn dịch sẽ liên tục hoạt động, nhưng chúng không đủ khả năng bảo vệ cơ thể nữa mà ngược lại còn làm hại cơ thể hơn vì vô tình thúc đẩy cho các giai đoạn bệnh ung thư ngày càng phát triển. Các nghiên cứu dịch tể học cho thấy có ít nhất 20% các loại bệnh ung thư khởi nguồn trực tiếp từ bệnh viêm mãn tính. Vài loại ung thư có thể giảm được nguy cơ mắc nếu chúng ta biết cách phòng ngừa và điều trị đúng cách như viêm nhiễm HP (ung thư dạ dày), virus viêm gan B (HBV), ung thư cổ tử cung (HPV)…

4. Thừa cân, béo phì – Khuynh hướng đang gia tăng tại các thành phố

Cơ thể thừa cân sẽ làm tăng nguy cơ mắc bệnh ung thư nói chung, và béo bụng có liên quan đến việc gia tăng nguy cơ ung thư ruột, bất kể là cân nặng thế nào, cho nên mấy người nhỏ nhỏ con mà cái bụng tròn quay cũng nên lưu ý.

Qúa cân, béo phì, là điều kiện thuận lợi cho việc gia tăng tỉ lệ mỡ xấu và bất thường trong cơ thể. Béo phì có liên quan đến việc tăng nguy cơ mắc một số loại ung thư nhất định, bao gồm ruột và trực tràng. [6]

5. Vận động thể lực – Chưa bao giờ là thừa

Hoạt động thể chất giúp giảm nguy cơ ung thư theo nhiều cách [7], vận động thường xuyên giúp giữ mức hormone khỏe mạnh; một số hormone có thể làm tăng nguy cơ ung thư nếu nồng độ của chúng quá cao. Vận động giúp tăng cường hệ miễn dịch. Hệ thống tiêu hóa của chúng ta được hưởng lợi từ việc tập thể dục thường xuyên, vì nó giúp tăng tốc độ thải chất độc hại qua đường ruột. Duy trì hoạt động thể chất có thể giúp bạn tránh tăng cân, và điều đó quan trọng vì quá nhiều chất béo trong cơ thể làm tăng nguy cơ mắc nhiều loại ung thư như đã kể trên.

6. Ăn thịt đỏ và thịt đã chế biến đóng hộp – Hãy giảm bớt lại

Nghiên cứu [8] đã chỉ ra rằng việc hạn chế lượng thịt đỏ và tránh thịt chế biến làm giảm nguy cơ mắc một số loại ung thư. Nghiên cứu mới nhất cho thấy ăn hơn nửa ký (500gr) thịt đỏ mỗi tuần làm tăng nguy cơ ung thư đại trực tràng. Thịt bò, thịt cừu và thịt lợn đều là thịt đỏ.

Thịt đỏ chứa các hợp chất đã được chứng minh là làm tổn thương niêm mạc ruột và có thể thúc đẩy ung thư. Nấu thịt đỏ ở nhiệt độ cao (chiên, nướng) cũng có thể tạo ra các hợp chất gây ung thư khác.

Ăn quá nhiều thịt đỏ sẽ làm tăng nguy cơ ung thư đại tràng, trong khi thịt chế biến có thêm nguy cơ này. Lượng thịt đỏ được đề nghị hàng ngày là khoảng 70gr mỗi ngày hoặc không quá 500gr mỗi tuần.

7. Sữa mẹ: tốt cho cả mẹ và bé – Chân lý luôn đúng

Có bằng chứng rõ rang [9] rằng việc cho con bú giúp bảo vệ chống lại bệnh ung thư vú ở người mẹ. Có thể có hai lý do cho việc này. Đầu tiên, cho con bú làm giảm mức độ của một số hormone liên quan đến ung thư trong cơ thể của người mẹ. Thứ hai, vào cuối thời kỳ cho con bú, cơ thể loại bỏ bất kỳ tế bào nào trong vú có thể bị tổn thương DNA. Ngoài ra, trẻ sơ sinh bú sữa mẹ ít có khả năng trở nên thừa cân và béo phì. Trẻ thừa cân và béo phì có xu hướng vẫn thừa cân ở tuổi trưởng thành.

8. Vitamin và thực phẩm chức năng cho mục đích phòng ngừa ung thư – Cân nhắc

Các khuyến cáo [10] không khuyến khích việc sử dụng vitamin tổng hợp hoặc thực phẩm chức năng cho mục đích này. Thậm chí, bổ sung beta-carotene liều cao có liên quan đến tăng nguy cơ ung thư phổi ở những người hút thuốc hiện tại và trước đây. Tốt nhất là hãy hỏi ý kiên chuyên gia dinh dưỡng có chuyên môn về chế độ ăn uống nếu bạn còn băn khoăn.

9. Chế độ ăn giàu chất xơ: ngũ cốc, rau xanh, các loại đậu – Ăn chánh niệm

Để có sức khỏe tốt, AICR khuyến cáo chúng ta trong tất cả các bữa ăn nên có nhiều rau. Khẩu phần một bữa ăn có ít nhất hai phần ba đĩa là rau, trái cây, ngũ cốc và đậu. Rau xanh có chứa các vitamin và khoáng chất tốt được gọi là phytochemical. Đây là những hợp chất hoạt  có tính sinh học, có thể giúp bảo vệ tế bào trong cơ thể khỏi những tổn thương có thể dẫn đến ung thư. Thực phẩm từ thực vật cũng có thể giúp chúng ta duy trì cân nặng khỏe mạnh vì đa số có năng lượng thấp hơn (calo).

10. Hạn chế đồ uống ngọt – Bạn có phải là fan của trà sữa?

Có bằng chứng rõ ràng [11] rằng việc tiêu thụ đồ uống có đường làm tăng cân, béo phì và béo phì, liên quan đến nhiều loại ung thư. Hãy cân nhắc khi bạn định uống trà sữa đường đen nha!

Tham khảo

[1] Kasza KA, Bansal-Travers M, O’Connor RJ, et al. Cigarette Smokers’ Use of Unconventional Tobacco Products and Associations With Quitting Activity: Findings From the ITC-4 U.S. Cohort. Nicotine & Tobacco Research. 2014;16(6):672-681. doi:10.1093/ntr/ntt212.

[2] http://www.wpro.who.int/vietnam/mediacentre/releases/2018/smoking_40000deaths_vietnam/en/

[3] Noelle K. LoConte, Abenaa M. Brewster, Judith S. Kaur, Janette K. Merrill, and Anthony J. Alberg. Journal of Clinical Oncology 2018 36:1, 83-93

[4] Chen WY, Rosner B, Hankinson SE, Colditz GA, Willett WC. Moderate Alcohol Consumption During Adult Life, Drinking Patterns, and Breast Cancer Risk. JAMA. 2011;306(17):1884–1890. doi:10.1001/jama.2011.1590

[5] Todoric J, Antonucci L, Karin M. Targeting Inflammation in Cancer Prevention and Therapy. Cancer prevention research (Philadelphia, Pa). 2016;9(12):895-905. doi:10.1158/1940-6207.CAPR-16-0209.

[6] Vucenik I, Stains JP. Obesity and cancer risk: evidence, mechanisms, and recommendations. Annals of the New York Academy of Sciences. 2012;1271(1):37-43. doi:10.1111/j.1749-6632.2012.06750.x.

[7] Moore SC, Lee IM, Weiderpass E, et al. Association of leisure-time physical activity with risk of 26 types of cancer in 1.44 million adults. JAMA Internal Medicine 2016; 176(6):816-825.

[8] Zhao Z, Feng Q, Yin Z, et al. Red and processed meat consumption and colorectal cancer risk: a systematic review and meta-analysis. Oncotarget. 2017;8(47):83306-83314. doi:10.18632/oncotarget.20667.

[9] Woodman I. Breast feeding reduces risk of breast cancer, says study. BMJ : British Medical Journal. 2002;325(7357):184.

[10] Martínez ME, Jacobs ET, Baron JA, Marshall JR, Byers T. Dietary Supplements and Cancer Prevention: Balancing Potential Benefits Against Proven Harms. JNCI Journal of the National Cancer Institute. 2012;104(10):732-739. doi:10.1093/jnci/djs195.

[11] Miles FL, Neuhouser ML, Zhang ZF. Concentrated Sugars and Incidence of Prostate Cancer in a Prospective Cohort. The British journal of nutrition. 2018;120(6):703-710. doi:10.1017/S0007114518001812.

CÁC BỆNH VIỆN CHUYÊN ĐIỀU TRỊ
BỆNH UNG THƯ

Xem thêm